Czym się charakteryzują przejazdy kolejowo-drogowe poszczególnych kategorii?

O tym jak wygląda przejazd kolejowo-drogowy, jak jest zbudowany, jakie urządzenia są na nim zastosowane oraz w jakie znaki drogowe musi być wyposażony – mówi Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie (Dz.U.2015.0.1744). Pełna treść rozporządzenia jest dostępna pod niniejszym linkiem, a o kategoriach skrzyżowań torów z drogami mówi rozdział 2. Rozporządzenie to pozwala na lokalizowanie skrzyżowania dróg z torami, po których ruch kolejowy jest prowadzony z prędkością nie większą niż 160 km/h i dzieli je na 6 kategorii.

Przejazdy kategorii A

to przejazdy, na których za otwarcie i zamknięcie przejazdu zawsze odpowiada upoważniony pracownik kolei, posiadający uprawnienia do kierowania ruchem. Jeśli przejazd jest wyposażony w rogatki, to zawsze zamykają one całą szerokość jezdni – obydwa pasy ruchu. Do kategorii A zaliczamy także przejazdy bez rogatek jeśli są oznakowane znakiem A 30 – Inne niebezpieczeństwo, pod którym znajduje się tabliczka T-10. W tym przypadku uprawniony pracownik kolei wstrzymuje ruch pojazdów na czas przejazdu taboru kolejowego.

Przejazdy kategorii B

to przejazdy, na których ruch jest kierowany przez samoczynne systemy przejazdowe, wyposażone w sygnalizatory drogowe i rogatki zamykające ruch drogowy. Rogatki na przejeździe kategorii B, w zależności od warunków lokalnych, mogą zamykać tylko jeden pas ruchu lub całą szerokość jezdni.

Przejazdy kategorii C

są to przejazdy w pełni automatyczne, nie znajdziemy na nich rogatek, ruchem sterują wyłącznie samoczynne sygnalizatory świetlne.

Przejazdy kategorii D

są zawsze oznakowane krzyżem św. Andrzeja. Na części przejazdów kategorii D występuje także znak STOP.

Przejazdy kategorii E

Kategoria E to przejścia przez tory użytku publicznego, które mogą być wyposażone w sygnalizację świetlną, rogatki, kołowrotki, barierki lub labirynty.

Przejazdy kategorii F

Do kategorii F zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia zlokalizowane na drogach wewnętrznych. Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia kategorii F wyposaża się:

  1. w rogatki stale zamknięte, otwierane w razie potrzeby przez użytkowników lub
  2. zgodnie z warunkami technicznymi określonymi dla kategorii A albo B.

Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia kategorii F są użytkowane na podstawie umowy zawartej między zarządcą kolei a użytkownikiem przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia, która określa w szczególności sposoby ich zabezpieczenia i użytkowania.

Znaki drogowe występujące przed przejazdami kolejowo-drogowymi[1]

 

ZNAKI OSTRZEGAWCZE

Znak A-9 „Przejazd kolejowy z zaporami” – ostrzega o przejeździe wyposażonym w zapory lub półzapory[2]. Za ustawienie i czytelność znaku odpowiada zarządca drogi.

Znak A-10 „Przejazd kolejowy bez zapór” – ostrzega o przejeździe niewyposażonym ani w zapory ani półzapory[3]. Za ustawienie i czytelność znaku odpowiada zarządca drogi.

Znak A-30 „Inne niebezpieczeństwo”, tabliczka T-10wskazująca bocznicę kolejową lub tor o podobnym charakterze.W miejscu tak oznakowanym ruch na drodze jest wstrzymywany przez pracownika kolei podczas przejeżdżania (przetaczania) pociągu. Za ustawienie i czytelność znaków odpowiada zarządca drogi.

Znak A-10 „Przejazd kolejowy bez zapór”, tabliczkaT-7 wskazująca układ torów i drogi na przejeździe. Za ustawienie i czytelność znaków odpowiada zarządca drogi[4]. Przed przejazdami szczególnie niebezpiecznymi ze względu na: ostry kąt przecięcia się drogi z linią kolejową (poniżej 60°), bliskość toru kolejowego przebiegającego równolegle do osi drogi lub przebieg linii kolejowej w łuku należy stosować pod znakiem A-9 lub A-10 tabliczkę T-7 wskazującą układ torów i drogi na przejeździe[5],

DODATKOWE ZNAKI PIONOWE

Znaki G-1d/e/f – „słupki wskaźnikowe z trzema/dwoma kreskami / jedną kreską umieszczane po lewej stronie jezdni”. Znaki G-1a/b/c – „słupki wskaźnikowe z trzema/ dwoma kreskami / jedną kreską umieszczane po prawej stronie jezdni”. Za ustawienie i czytelność znakówodpowiada zarządca drogi.

„Słupki wskaźnikowe” określają odległość znaku ostrzegawczego do przejazdu. Jeżeli pod znakiem A-9 lub A-10 umieszczono słupek z trzema kreskami, to słupek z dwiema kreskami znajduje się w 2/3 odległości pomiędzy znakiem ostrzegawczym a przejazdem, a słupek z jedną kreską w 1/3 odległości[6].

 

Jeżeli ze względu na warunki lokalne znak ostrzegawczy umieszczono bliżej przejazdu to pod znakiem umieszcza się słupek z dwiema kreskami, a w połowie odległości słupek z jedną kreską.

Jeżeli znak ostrzegawczy umieszczono w bezpośredniej bliskości przejazdu to stosuje się tylko słupek wskaźnikowy z jedną kreską[7].

 

Znak G-3 „Krzyż św. Andrzeja przed przejazdem kolejowym jednotorowym” – informuje że na przejeździe występuje tylko jeden tor.Za ustawienie i czytelność znaku odpowiada zarządca linii kolejowej.

Znak G-4 „Krzyż św. Andrzeja przed przejazdem kolejowym wielotorowym” – informuje że przejazd składa się z więcej niż jednego toru. Za ustawienie i czytelność znaku odpowiada zarządca linii kolejowej.

Znaki G-3 lub G-4 ustawiane są na przejazdach kategorii C, D oraz przejściach przez tory dla pieszych (kategoria E), w odległości 5 m od główki skrajnej szyny. Oba te znaki wyznaczają miejsce ewentualnego zatrzymania się pojazdu w związku z ruchem pociągu lub innego pojazdu szynowego[8].

Jeżeli razem ze znakiem G-3 lub G-4 nie jest umieszczony znak B-20 „STOP” to zatrzymanie pojazdu przed przejazdem jest wymagane tylko w związku z przejazdem pojazdu szynowego[9].

 

Zestaw znakówG-3 lub G-4 „krzyż św. Andrzeja” wraz z B-20 „STOP” nakazuje zatrzymać się przed przejazdem i ze szczególną uwagą upewnić o bezpiecznym przejechaniu. Umieszcza się je przed przejazdem kategorii D, na którym nie są zachowane warunki widoczności[10]. W tym przypadku za znak B-20 „STOP” opowiada zarządca drogi, a za znak G-3 lub G-4 „krzyż św. Andrzeja” odpowiada zarządca linii kolejowej[11].

 

Znak G-2 „sieć pod napięciem” oraz tablica informacyjna oznaczają, że nad przejazdem kolejowym jest zawieszona sieć trakcyjna pod napięciem elektrycznym[12]. Na przejazdach lub przejściach, na których przewody sieci są zawieszone na wysokości mniejszej niż 5,6 m, umieszcza się dodatkowo tablicę informacyjną podającą wysokość ich zawieszenia[13]. Informacja ta jest szczególnie istotna dla pojazdów lub pieszych przenoszących wysokie lub długie ładunki. Za ustawienie i czytelność tych znaków odpowiada zarządca linii kolejowej.

 

SYGNAŁY ŚWIETLNE I DŹWIĘKOWE
NADAWANE PRZEZ URZĄDZENIA UMIESZCZONE NA DRODZE

Sygnalizacja świetlna i dźwiękowa: sygnał czerwony migający lub dwa na przemian migające sygnały czerwone oznaczają zakaz wjazdu za sygnalizator lub inne urządzenie nadające te sygnały[14]. Sygnał dźwiękowy nadawany w postaci dzwonu (lub innego imitującego dźwięk dzwonu) na przejeździe ostrzega o zbliżaniu się pociągu lub innego pojazdu szynowego albo o opuszczaniu zapór (półzapór)[15]. Za ustawienie i funkcjonowanie sygnalizacji odpowiada zarządca linii kolejowej.

 

OZNAKOWANIE PODCZAS AWARII

Znaki B-32b „Rogatka uszkodzona” lubB-32c „Sygnalizacja uszkodzona" wystawiane podczas awarii rogatki lub sygnalizacji na przejazdach kategorii A. Zatrzymanie pojazdu powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch[16]. Za ustawienie i czytelność tych znaków odpowiada zarządca linii kolejowej.

 


[1] Opracowano na podstawie Ustawy Prawo o ruchu drogowym i Rozporządzeń Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowaniem.

[2]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§6)

[3]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§6)

[4]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§6) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001744 (§88)

[5]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001744/O/D20151744.pdf (§81)

[6]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§78 p.1)

[7]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190002310/O/D20192310.pdf (§78 p.3)

[8]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§78 p.5)

[9]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002377 / https://krakow.policja.gov.pl/kr1/aktualnosci/7984,Piatkowy-przepis-drogowy-Odc-51-Przejazdy-kolejowe-czesc-2.html

[10]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001744/O/D20151744.pdf (§81 p.2)

[11]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20021701393/O/D20021393.pdf

[12]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§78 p.4)

[13]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001744

[14]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20021701393 (§113 p.1) oraz https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001744/O/D20151744.pdf (§51)

[15]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190002310/O/D20192310.pdf (§113)

[16]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001744/O/D20151744.pdf (załącznik 4)

[17]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001744/O/D20151744.pdf (załącznik 4)

[18]https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20021701393/O/D20021393.pdf